با سلام خدمت دوستان محترم .

تصمیم دارم درباره ناسا و برنامه های آن در آینده مطالبی بنویسم. زیرا اگر منصفانه به این سازمان بنگریم این سازمان نقش بسیار مهم و تعیین کننده ای در صنعت هوا فضا جهان به عهده دارد. در اینجا میخواهم روز شماری از سرگذشت شاتل های ناسا را بنویسم .امیدوارم از کمک و نظرات شما دوستان بی نصیب نمانم و شما عزیزان نیز مرا دراین باره یاری نمایید.این مطلب بررسی سیر استفاده از شاتل ها توسط ناسا میباشد و به جنبه علمی بررسی شاتل نظر ندارد . بررسی ساختمان و کارکرد علمی شاتل ها را در آینده خواهم نوشت .

بد نیست ما ابتدا از خود شاتل بیشتر بدانیم .به طور کلی میتوان شاتل را در کنار دیگر فضاپیماهای دیگر فعلی دنیا قرار داد اما با دو تفاوت اساسی اول اینکه این فضا پیما با خود چند فضانورد (معمولا7یا8نفر)را به فضا حمل میکند و تفاوت دوم که یکی از مهمترین ویژگیهای آن به شمار می آید قابلیت بازگرداندن فضانوردان (که تاکید زیادی بر سالم بودن آنان وجود دارد)است.شاتل ها برای ماموریت های گوناگونی به فضا ارسال میشوند که رایج ترین آنها رساندن تجهیزات و فضانوردان به ایستگاه بین المللی و پیش از آن ایستگاه میر بود .اما برنامه شاتل ها از کجا شروع شد؟ اولین بار در تاریخ 5ژانویه1979برنامه" اس تی اس " یا همان سیستم حمل و نقل فضایی (STS= Space Transfer System) به صورت رسمی از سوی ناسا اعلام شد .این پروژه به صورت دقیق تر ارسال یک فضا پیمای خلبان دار با قابلیت بازگشت به زمین بود که به کمک بوسترها به فضا پرتاب میشد.ارسال این شاتل ها همانگونه که بارها دیده اید به صورت عمودی است .



اما فرود آن دقیقا همانند یک هواپیمای مسافری است .



با این تفاوت که باند فرود شاتل بسیار بلندتر از باند هواپیمای معمولی است .

شاتل ها به گونه ای طراحی شده بودند که علاوه بر حمل تجهیزات به فضا میشد از آنان به عنوان آزمایشگاه سیار فضایی استفاده کرد این شاتل ها همچنین توانایی بازگرداندن مدار گردهای قبلی (وسایل آزمایشی رها شده در مدار زمین ) را به زمین داشتند.شاتل ها در هنگام پرواز از سه بخش تشکیل شده اند .خود شاتل که فضانوردان در آن جای میگیرند و در انتهای موتور پیش رانش قرار دارد .دو راکت بوستر (تقویت کننده )که سوخت جامد دارند و یک تانک خارجی سوخت که هیدروژن مایع حمل میکند .


هنگام فرود فقط شاتل و دو راکت بوستر به زمین باز میگردند .اما تانک خارجی سوخت پس از اتمام محتویات آن در فضا رها میشود.

کار روی اولین شاتل با نام شاتل101در اواسط سال1974به موسسه بین المللی راکول سپرده شد .موسسه نیکول به عنوان موسسه تهیه کننده راکت های بوستر انتخاب شد و ساخت تانکر خارجی به موسسه مارتین ماریتا محول گشت.اولین شاتل به نام اینتر پرایزر معروف شد و فقط به صورت آزمایشی در جو زمین به پرواز درآمد.توجه بیشتر به اینتر پرایزر به نحوه فرود آن بود.

ساخت شاتل های جدید با مشکلات زیادی همراه بود .مسئله اول این بود که در شاتل از کدام سوخت باید استفاده کرد .مشکل بعدی نحوه بازگشت دوباره فضا پیما به جو زمین بود بود.نظریه اول این بود که شاتل با زاویه بزرگ حمله به جو زمین وارد شود .این روش باعث ایجاد دمای بسیار زیادی در سطح پوسته شاتل هنگام فرود به جو زمین میشود.اما توجیه طرفداران استفاده از این طرح این بود که سرعت بالای شاتل این گرما فقط در مدت زمان کوتاهی ایجاد میشود و به فضا پیما آسیبی نمیرساند در مقابل این نظریه روش دیگری هم مطرح بود.این روش برای شاتل پوسته دومی را در نظر گرفته شده بود که هنگام ورود شاتل به جو زمین گرمای ایجاد شده را دفع میکرد.از این پوسته بیشتر در کپسول های فضایی که به زمین باز می گشتند استفاده شده بود .بالاخره ناسا تصمیم گرفت از سرامیک ویژه ضد حرارتی در بدنه و دماغه شاتل استفاده کند تا مشکل حرارت بسیار زیاد هنگام برخورد با جو زمین را به این صورت حل کند .





خاطره تلخ این حادثه سایه سنگینی بر فعالیتهای ناسا انداخت و تا دو سال انجام هرگونه برنامه فضایی سرنشین دار را به طور کلی لغو کرد.پس از این حادثه ناسا تحقیقات بسیار گسترده ای برای کشف علل بروز این حادثه انجام داد و تصمیم گرفت برای انجام پروژه های بعدی از لحاظ فنی و مدیریتی تحول عظیمی در پروژه شاتل ها ایجاد کند .دو سال پس از این حادثه ناسا ماموریت "اس تی اس-62"را در سپتامبر 1988 انجام داد این ماموریت برای ناسا بسیار حیاتی بود و به همین خاطر ناسا تمام تلاش خود را کرد تا این پرواز با موفقیت انجام شود .از جمله کارهای صورت گرفته توسط ناسا تغییر کلی طراحی راکت بوستر بود چون دلیل انفجار چلنجر به دلیل بروز اشکال در همین قسمت بود .

پس از این ماموریت شاتل ها دوبار ه به وضعیت عادی بازگشتند .با این حال طی دهه های 80و90انتقادات زیادی به برنامه های شاتل وارد شد.اولین و اساسی ترین انتقاد مربوط به هزینه برنامه شاتل بود .هر پرتاب شاتل 401ملیون دلار هزینه در بر داشت و به همین خاطر از همان زمان مسئولان ناسا خود به فکر برنامه جایگزین دیگری بودند.

اما حوادث تلخ شاتل به چلنجر ختم نشد .این بار نوبت کلمبیا بود .این شاتل که یکی از قدیمی ترین شاتل های ناسا محسوب میشد و محبوب ترین آنها نیز بود در سپتامبر2003ماموریتی به فضا داشت و هنگام بازگشت به زمین تلخ ترین حادثه شاتل ها را رقم زد کلمبیا هنگام بازگشت به زمین در مرحله ورود دوباره به جو زمین دچار انفجار شد و تمامی 8سرنشین آن از جمله یک دختر هندی که اولین فضانورد تاریخ هند به شمار میرفت کشته شد.این انفجار باعث شد پرتاب شاتل ها تا سال2005 به تعویق بیافتد.مشکلی که باعث انفجار کلمبیا شد ایراد فنی در تانک سوخت خارجی آن بود .

ناسا پس از این واقعه در سال جاری برای پرتاب دیسکاوری تمهیدات فوق العاده سخت امنیتی را رعایت میکرد و از کوچکترین مورد هم گذشت نمیکرد وبا توجه به این سختگیری ها پرواز دیسکاوری با موفقیت انجام شد .

ناسا در حال برنامه ریزی است تا ماه مارس سال 2006 را برای برنامه بعدی شاتل ها انتخاب کند .این برنامه که"اس تی اس-121" نام دارد دومین ماموریت شاتل در راستای بهبود فعالیتهای ایستگاه فضایی بین المللی به شمار میرود.مایکل گریفین و بیل گرستن مایر از مسئولان باند پایه در مرکز این سازمان در واشنگتن اعلام کردند :"ما به خودمان بسیار امیدواریم و فکر نمی کنیم مسئولیتهای آینده به سختی مسئولیتهای پیشین باشد.

بر اساس مطالعات و محاسبات دقیق و هوشمندانه ناسا سریع ترین زمان ممکن برای انجام ماموریت "اس تی اس-121" نمیتواند زودتر از4مارس2006 باشد.قرار است در این ماموریت هم از شاتل دیسکاوری استفاده شود.این در حال است که در برنامه ریزی های قبلی قرار بود از شاتل آتلانتیس استفاده شود .این وقفه زمانی تقریبا مناسب تا ماموریت بعدی شاتل ها این امکان را به مهندسان ناسا میدهد که به دقت بتوانند با دقت بیشتر مشکلات پیش آمده برای شاتل دیسکاوری در فضا را به خوبی تحلیل و راه های مقابله با آن را ماموریت های بعدی کشف کنند.در سفر پیشین دیسکاوری در فضا در قسمت عایق حرارت سطحی تانک خارجی آن چند شکاف ایجاد شده بود که گمان میرفت باعث بروز مشکلات جدی برای شاتل شود که البته با یک راهپیمایی فضایی اضافه توسط فضانوردان دیسکاوری این مشکل برطرف شد.




--------------------------------------------------------------------------------

با سلام خدمت دوستان محترم .

تصمیم دارم درباره ناسا و برنامه های آن در آینده مطالبی بنویسم. زیرا اگر منصفانه به این سازمان بنگریم این سازمان نقش بسیار مهم و تعیین کننده ای در صنعت هوا فضا جهان به عهده دارد. در اینجا میخواهم روز شماری از سرگذشت شاتل های ناسا را بنویسم .امیدوارم از کمک و نظرات شما دوستان بی نصیب نمانم و شما عزیزان نیز مرا دراین باره یاری نمایید.این مطلب بررسی سیر استفاده از شاتل ها توسط ناسا میباشد و به جنبه علمی بررسی شاتل نظر ندارد . بررسی ساختمان و کارکرد علمی شاتل ها را در آینده خواهم نوشت .

بد نیست ما ابتدا از خود شاتل بیشتر بدانیم .به طور کلی میتوان شاتل را در کنار دیگر فضاپیماهای دیگر فعلی دنیا قرار داد اما با دو تفاوت اساسی اول اینکه این فضا پیما با خود چند فضانورد (معمولا7یا8نفر)را به فضا حمل میکند و تفاوت دوم که یکی از مهمترین ویژگیهای آن به شمار می آید قابلیت بازگرداندن فضانوردان (که تاکید زیادی بر سالم بودن آنان وجود دارد)است.شاتل ها برای ماموریت های گوناگونی به فضا ارسال میشوند که رایج ترین آنها رساندن تجهیزات و فضانوردان به ایستگاه بین المللی و پیش از آن ایستگاه میر بود .اما برنامه شاتل ها از کجا شروع شد؟ اولین بار در تاریخ 5ژانویه1979برنامه" اس تی اس " یا همان سیستم حمل و نقل فضایی (STS= Space Transfer System) به صورت رسمی از سوی ناسا اعلام شد .این پروژه به صورت دقیق تر ارسال یک فضا پیمای خلبان دار با قابلیت بازگشت به زمین بود که به کمک بوسترها به فضا پرتاب میشد.ارسال این شاتل ها همانگونه که بارها دیده اید به صورت عمودی است .



اما فرود آن دقیقا همانند یک هواپیمای مسافری است .



با این تفاوت که باند فرود شاتل بسیار بلندتر از باند هواپیمای معمولی است .

شاتل ها به گونه ای طراحی شده بودند که علاوه بر حمل تجهیزات به فضا میشد از آنان به عنوان آزمایشگاه سیار فضایی استفاده کرد این شاتل ها همچنین توانایی بازگرداندن مدار گردهای قبلی (وسایل آزمایشی رها شده در مدار زمین ) را به زمین داشتند.شاتل ها در هنگام پرواز از سه بخش تشکیل شده اند .خود شاتل که فضانوردان در آن جای میگیرند و در انتهای موتور پیش رانش قرار دارد .دو راکت بوستر (تقویت کننده )که سوخت جامد دارند و یک تانک خارجی سوخت که هیدروژن مایع حمل میکند .





در هنگام فرود فقط شاتل و دو راکت بوستر به زمین باز میگردند .اما تانک خارجی سوخت پس از اتمام محتویات آن در فضا رها میشود.

کار روی اولین شاتل با نام شاتل101در اواسط سال1974به موسسه بین المللی راکول سپرده شد .موسسه نیکول به عنوان موسسه تهیه کننده راکت های بوستر انتخاب شد و ساخت تانکر خارجی به موسسه مارتین ماریتا محول گشت.اولین شاتل به نام اینتر پرایزر معروف شد و فقط به صورت آزمایشی در جو زمین به پرواز درآمد.توجه بیشتر به اینتر پرایزر به نحوه فرود آن بود.

ساخت شاتل های جدید با مشکلات زیادی همراه بود .مسئله اول این بود که در شاتل از کدام سوخت باید استفاده کرد .مشکل بعدی نحوه بازگشت دوباره فضا پیما به جو زمین بود بود.نظریه اول این بود که شاتل با زاویه بزرگ حمله به جو زمین وارد شود .این روش باعث ایجاد دمای بسیار زیادی در سطح پوسته شاتل هنگام فرود به جو زمین میشود.اما توجیه طرفداران استفاده از این طرح این بود که سرعت بالای شاتل این گرما فقط در مدت زمان کوتاهی ایجاد میشود و به فضا پیما آسیبی نمیرساند در مقابل این نظریه روش دیگری هم مطرح بود.این روش برای شاتل پوسته دومی را در نظر گرفته شده بود که هنگام ورود شاتل به جو زمین گرمای ایجاد شده را دفع میکرد.از این پوسته بیشتر در کپسول های فضایی که به زمین باز می گشتند استفاده شده بود .بالاخره ناسا تصمیم گرفت از سرامیک ویژه ضد حرارتی در بدنه و دماغه شاتل استفاده کند تا مشکل حرارت بسیار زیاد هنگام برخورد با جو زمین را به این صورت حل کند .



برای ارسال شاتل ها باید پایگاه ویژه در نظر گرفته میشد.برای این منظور پایگاه کیپ کاناورال که بعدها به مرکز فضایی کندی تغییر نام داد انتخاب شد.در سال1979 تمام امکانات برای پرتاب اولین شاتل مهیا شد .مرکز فضایی جانسون در تگزاس هم به عنوان مرکز کنترل و برنامه ریزی شاتل انتخاب شد .در همین سالها چندین دولت و شرکت خارجی هم به طرح شاتل پیوستند و حمایتهای فنی و مالی فراوانی برای پروژه مهیا شد.

چهار پرواز اول شاتل از آوریل 1981تا جولای 1984انجام شد .البته تمام این پروازها توسط شاتل کلمبیا به صورت آزمایشی برگزار شد.

تا سال 1986فقط 24 پرواز شاتل انجام شده بود. چون شاتل ها بسیار پیچیده بودند و آماده سازی برای پرواز بسیار مشکل و وقت گیر بود.از سوی دیگر هرگونه احتمال بروز مشکل که امنیت ها را تا چند ماه به تعویق می انداخت.با وجود تمام این مسائل و انتقادات بسیار جدی که به برنامه شاتل ها وارد میشد ولی این برنامه فرصت بسیار خوبی برای دانشمندان به شمار میرفت .در واقع مشکل اینجا بود که برنامه شاتل ها پیش از آنکه توجه خود را به امنیت فضانوردان معطوف کند تبدیل به محلی برای آزمایش فن آوریهای پیشرفته مهندسان و دانشمندان فضایی شده بود .البته ناسا هرگز این نظریه را نپذیرفت.

در میان 24 پرواز اولیه شاتل ها ماموریت " اس تی اس-7" کمی با دیگران متفاوت بود .چون در این پرواز دکتر سامی کی راید به عنوان اولین زن آمریکایی با شاتل ها به فضا مسافرت کرد.پرواز "اس تی اس-8" هم یکی از این پروازهای متفاوت و ویژه شاتل ها بود .چون اولین آمریکایی-آفرقایی تاریخ یعنی گینوس بلوفورد به وسیله آن به فضا مسافرت کرد .از دیگر سرنشینان این پرواز میتوان به سناتور بیک گارن و نماینده کنگره بیل نلسون اشاره داشت که به عنوان اولین افرادی که واقعاً فضانورد نبودند به فضا سفر کردند.

اما یکی از تلخ ترین روزهای شاتل ها در 28 ژانویه 1986بود.در این روز قرار بود ماموریت "اس تی اس51-ال" توسط شاتل چلنجر انجام شود و میلیونها نفر در سراسر جهان پرتاب این شاتل را به صورت زنده از تلویزیون مشاهده میکردند.چلنجر لحظاتی پس از پرتاب در آسمان منفجر شد و تمام سرنشینان آن از جمله یک معلم مدرسه که قرار بود یک کلاس را در فضا اداره کند کشته شدند .