علمولوژی: چرا در سقوط هواپیما ها عده ای زنده می مانند؟ بهترین راه جواب دادن به این سوال در اختیار داشتن یک هواپیما و ساقط کردن کنترل شده آن است. این کار در فیلمی مستند برای کانال دیسکاوری انجام شد. ولی آیا ساقط کردن یک بوئینگ ۷۲۷ صرفاً یک نمایش خطرناک است و یا شواهدی روشن کننده از حادثه ای که یک برنامه تلویزیونی جالب می سازد؟ باید گفت در اینجا هر دو این ها مطرح است. هدف تیم تحقیق دیسکاوری ساقط کردن هواپیما با کنترل از راه دور بود تا شکسته و قطعه قطعه شدن هواپیما را ملاحظه و ارزیابی کند. با این کار می توان امن ترین جای نشستن برای مسافران را دقیقاً مشخص کرد ودریافت که بستن کمربند مسافران قبل از برخورد مفید است یا خیر و همچنین آسیب پذیر ترین قسمت بدن را مشخص کرد. برای من اما انتخاب یک ابوطیاره قدیمی که با طراحی هواپیماهای امروزی فرق دارد ارزش این تحقیقات را به دو دلیل زیر سوال می برد: نخست اینکه بوئینگ ۷۲۷ در ده ۶۰ میلادی طراحی شده است و از طراحی های امروزی که مملو از فیبر کربنی و شیشه ای است هیچ نشانی در آن نیست. همچنین موتورهای آن به جای قرار داده شدن زیر بالهای آن به مانند هواپیماهای جدید دور دم هواپیما تعبیه شده است. گذشته نشان داده که تعبیه موتور در اطراف دم هواپیما بد و زیانبار است.اگر تیغه یکی از توربین های هواپیما از آن جدا شود سکانهای عمودی و افقی که بسیار مهم هستند را از هم جدا و قطع می کند. این اتفاق دقیقاً در سو سیتی ایووا در ۱۹۸۹ افتاد که ۱۱۱ نفر در سقوط این هواپیما از بین رفتند.امروزه هیچ کدام از هواپیماهای بزرگ ایرباس و بوئینگ موتورهایشان نزدیک دم هواپیما نیست. دوم اینکه این شو طوری برنامه ریزی شده بود که این هواپیما سقوط کند بدون اینکه آتش بگیرد – به مانند هواپیمای ناسا که حتی بوئینگی (۷۰۷) قدیمی تر را در سال ۱۹۸۴ ساقط کرد. قصد ناسا این بود که سوخت تازه ای که تصور می شد قابلیت اشتعال کمی دارد را امتحان کند. اما معلوم شد که ارزیابی اشتباه بوده و هواپیمای ناسا مثل یک گلوله آتشین به پرواز در آمد.برای به دست آوردن معلومات مطلوب، تیم باتجربه ای از خلبانان نظامی و شرکت بوئینگ سعی در شکستن هواپیما داشتند بدون اینکه اجازه دهند در آتش بسوزد. ولی همانطور که نظر سنجی وبسایت این کانال مطرح کرده آتش سوزی پس از سقوط بزرگترین خطر برای مسافران به حساب می آید. کم کردن خطر آتش سوزی از اعتبار نتیجه این تحقیق می کاهد. پس چرا در این تحقیق از بوئینگ ۷۲۷ استفاده شده است؟ با اینکه بحث هزینه در اینجا مطرح نبوده، ۴۰۰٫۰۰۰ دلار از کل ۳٫۰۰۰٫۰۰۰ دلار بودجه این شو برای این هواپیما هزینه شده است. این اسب بارکش که متعلق به خطوط هوائی سنگاپور و آلاسکا بوده احتمالاً به علت قیمت پائین از آن استفاده شده است چون هیچ کدام از خطوط هوائی غربی دیگر از این باربران پر سر و صدا و شکمو استفاده نمی کنند!آنطور که گفته شد برای ساقط کردن این بوئینگ سه نفر کادر پرواز لازم بود تا آنرا به سمت یک نقطه از پیش تعیین شده در صحرائی در مکزیک هدایت کنند و پس از آن از هواپیما به بیرون بپرند. یک هواپیمای دیگر با دستگاه کنترل از راه دور این هواپیما را به محل سقوط آن به پرواز درآورد. بوئینگ ۷۲۷ جزو معدود هواپیماهائی است که دارای پله هوائی هستند که از زیر دم هواپیما باز می شوند و به خلبانان فرصت پریدن از هواپیما را به دور از آن و بدون خطر می دهند. اگر از خروجی های کناری آن به بیرون بپرید، یا یکی از موتورها شما را به درون خود میمکد و یا به بدنه آن برخورد می کنید.



ما از به خاک در غلتیدن این هواپیمای ۱۸۰ نفره چه یاد می گیریم؟ هنگام برخورد دماغه هواپیما با چرخ باز با زمین کابین خلبان ترک خورده و می شکند و از هواپیما جدا میشود.این مسئله باعث حیرت است ولی این دقیقاً همان چیزی است که برای سقوط هواپیمای سو سیتی که در بالا گفتیم اتفاق افتاد. در سقوط هواپیمای سو سیتی کابین خلبان به قدری از لاشه هواپیما دور افتاده بود که پیدا کردن آن حوالی یک ساعت طول کشیده بود. شگفت آن که کادر پرواز هواپیمای سو سیتی که در کابین بودند زنده مانده بودند ولی تیم اکتشاف فکر کرده بودند که نه کسانی که در کابین خلبان بودند و نه کسانی که در طرفین شکستگی دماغه هواپیما در ردیف ۷ بودند زنده مانده باشند. آنها از این امر اطلاع داشتند که شدت برخورد ناشی از نیروی شتاب هواپیما آن را تبدیل به یک آبکش می کند. هرچه به عقب هواپیما می رفتیم نیروی برخورد کمتر می شد. این نیرو چند ردیف عقب تر و همینطور ردیفهای آخر جائی که جعبه سیاه هواپیما قرار دارد کاهش می یافت که ضریب زنده ماندن را بیشتر میکرد. این خبر بدی برای مسافران First Class است. چگونگی نشستن مسافران در قسمتهای مختلف هواپیما و حالت نشستن آنها بوسیله آدمکهای مصنوعی که برای تصادفات استفاده می شوند ارزیابی شد. یکی از دانشمندانی که در این شو سهیم بود سیندی بِر متخصص صدمه های روحی بیومکانیکی از دانشگاه وین استیت در دیترویت است. بر و تیمش سه ادمک مصنوعی هر کدام به ارزش ۱۵۰٫۰۰۰ دلار در هواپیما جاسازی کردند. هر سه این آدمکها دارای ۳۲ عدد سنسور از سر تا قوزک پا بودند تا واکنش دقیق بدن را نشان دهند. آنها صندلی های دیگر را با آدمکهائی با تکنولوژی پائینتر پر کردند. این سنسورها نشان دادند که حالت قوز کردن به سمت صندلی جلوارزش انجام دادن دارد.آدمکی که به این حالت نشسته بودفقط از مچ پا صدمه دیده بود. آدمکی که در این حالت نبود روی خرده و تکه های هواپیما افتاده و قسمت پائین کمرش صدمه بسیار دیده بود. آدمکی که کمربند نداشت همراه با صدمات بدنی به زیر صندلی جلو فرو رفته بود.هنوز اما سوال برای سقوطهای زمان ما باقیست.سقوط هواپیماهای امروزی با سقوط این جانوران سنگین و قدیمی تفاوت دارد. در حمله پرندگان به یک ایرباس ۳۲۰ که در رودخانه هادسن مجبور به فرود شد تلفات جانی وجود نداشت.هدایت شجاعانه هواپیما به همراه طراحی سبک و مدرن، آنرا شناور نگاه داشت تا کشتی های موجود در نیویورک مسافران هواپیما را نجات دهند. در سال ۲۰۰۵ در فرودگاه پیرسون تورنتو یک ایرباس ۳۴۰ چهارموتوره در هنگام فرود بر باند لیز خورد شکست ودر اثر آتش سوزی به خاکستر تبدیل شد. تمام ۳۰۹ مسافر آن زنده ماندند.ساختار مخصوص کابین هواپیما که برای مقابله با آتش ساخته شده بود وحالت نشستن آن با عایقهای به کار رفته در دلایل زنده ماندن مسافران ذکر شده است. به هر حال کاری که کانال دیسکاوری انجام داده ناخواسته نیاز به انجام این آزمایش بر روی یک هواپیمای مدرن را نمایان می کند. موتورهای این هواپیماها به جای دم در زیر بالهایشان قرار دارد و در ساختار آنها همانند بوئینگ ۷۸۷ و یا ایرباس ۳۵۰ از فیبر کربن استفاده شده است. تام اندرز رئیس ایرباس در ماه مه هنگام توضیح در مورد ترک خوردن و شکستگی قلاب بالهای ایرباس ای ۳۸۰ به بلومبرگ نیوز گفت: «ساده بگویم ما نمی دانیم که موادی که در آنها فیبر کربن وجود دارد در هنگام کار و یا تصادم چه بر سرشان می آید. مهمتر از آن این است که صنعت هواپیما سازی در این مورد چیزی نمی داند.» اینها چیزهائی هستند که ما باید فوراً از آنها آگاهی پیدا کنیم حتی اگر کانالهای تلویزیون ازآ نها برای خود فیلم نسازند.
با تشکر از سایت علمولوژی
Alireza Sayah