تین نیوز | ایمنی هوا Air safety اصطلاحی کلی است که شامل فرضیه، تحقیق و طبقه بندی اختلالات پرواز و جلوگیری از چنین اختلالاتی از طریق فراگیر نمودن مقررات و تحصیلات هوانوردی و طی دوره های آموزشی جامع می باشد و به عنوان ایمنی مسافرت هوایی شناخته می شود.
در بخش نخست این مطلب به بررسی سوانح هوایی در ایالات متحده و دستگاه های کمک های ناوبری و پرواز با دستگاه ناوبری پرداخته شد. بخش دوم نیز در زیر می آید:

مباحث ایمنی هوا : Air safety topics
اطلاعات نادرست و فقدان اطلاعات : Misinformation and lack of information
خلبان هواپیما ممکن است به دليل در يافت اطلاعات غلط در اسناد چاپ شده (دستی، نقشه و غیره) و يا نشانگرها ( در داخل كابين و يا روی زمين ) دچار رفتار مستعد برای تصادف شود. فقدان اطلاعات ارائه شده ، تاخير در ارائه دستورالعمل ها و پيروی از دستورالعمل های غير دقيق از برج کنترل پرواز و یا ازسیستم های داخل پرواز از جمله عوامل عمده کمک کننده به حوادث و سوانح می باشند.

- رعدو برق : Lightning
مطالعات شركت بویینگ حاکی از آن است، هواپیماهای مسافربری به طور متوسط دو بار در سال توسط رعد و برق سانحه ديده اند. در حالی که رعدو برق مسافران و خدمه را به وحشت می اندازد ولی هواپیما قادر به مقاومت در برابر حمله رعد و برق معمولی می باشد.
خطرات ناشی از رعد و برق قوی با بار مثبت positive lightning تا وقوع سانحه هواپیمای بی موتور( glide) در سال 1999 قابل درک نبود. از آن هنگام تاکنون حدس می زنند كه رعد و برق مثبت ممکن است باعث سانحه و سقوط پرواز 214 (Pan Am Flight 214 ) در سال 1963 شده باشد. تا آن زمان هواپیماها برای مقاومت در مقابل چنین حملات رعد و برقِ طراحی نشده بودند و استانداردهای لازم برای آن شناخته نشده بود. دستورالعمل توصیه ای AC 20-53A تهیه شده در سال 1985 با دستورالعمل توصیه ای AC 20-53B در سال 2006 جایگزین گردیده است.
تاثیر رعدو برق معمولی برروی هواپیماهای با پوشش فلزی سنتی کاملا" شناخته شده است و صدمات جدی بر اثر حمله رعدو برق کم می باشد. به هر حال هواپیماهای زیادی نظیر بویینگ 787 آینده، که کل سطوح خارجی آن از مواد کامپوزیتی نارسانا ساخته شده بعد از طی آزمایشات لازم مجاز به ورود به خدمات تجاری خواهند شد.

یخ و برف : Ice and snow
شرایط برفی و یخ زده به طور مکررباعث حوادث و سوانح هوایی می گردد. در هشتم دسامبر 2005 حادثه مربوط به خطوط هوایی جنوب غربی پرواز 1248 كه در انتهای باند در شرایط برف سنگین سر خورد تنها یکی از نمونه های بسیار می باشد. همانطور كه در جاده، یخ و برف می تواند باعث ایجاد مشكل در ترمزگيری و كنترل فرمان اتومبیل شود در هواپيمايی نيز چنين می باشد.
يخ زدن بال هواپیما wings مشکل دیگری است و اقداماتی برای مبارزه با آن صورت گرفته است. لازم به ذکر است حتی مقدار کمی از یخ یا شبنم یخ زده می تواند تا حد زیادی نیروی برا lift ( بالابرنده ) راکاهش دهد و این از برخاستن هواپیما جلوگیری خواهد کرد. اگر یخ های ایجاد شده در هنگام پرواز باشد می تواند فاجعه بار باشد. برای مثال سانحه سقوط پرواز 4184 (هواپیمای ATR72 ) امریکا در نزدیکی Roselawn, Indiana در 31 اکتبر 1994 و کشته شدن 68 نفر را می توان ذکر کرد.
در زمانی که احتمال شرایط یخ زدگی وجود دارد، فرودگاه ها و شرکت های هواپیمایی بایستی اطمینان حاصل نمایند که هواپیما ها قبل ازبرخاستن takeoff به درستی یخ زدایی (de-iced ) کردند.
هواپیماهای مسافربری مدرن طوری طراحی شده اند که برای جلوگیری از یخ زدگی در بال، موتور، و دم هواپیما
(empennage) با استفاده از هوای گرم ناشی از موتورهای جت و از طریق لبه های پیشرو بال ودم و دریچه ها inlets جلوگیری می نمایند و در هواپیما های کوچکتر که آهسته تر حرکت می کنند، با استفاده از لاستيک تورم پذير boots که از انباشت یخ جلوگیری می کنند.
در نهایت، دفاتر دیسپچ هواپیمایی با رصد ودریافت هوا در مسیرهای پروازی هواپیما به خلبانان برای اجتناب از یخ زدگی در شرایط جوی نامناسب کمک می کنند. خلبانان می توانند با کمک تجهیزات آشکارساز یخ ice detector، مناطق یخ زده هواپیما را مشخص و اقدام لازم را انجام دهند.

خرابی موتور Engine failure :
در حال حاضر هواپیما ها طوری طراحی شدند که توانایی پرواز حتی پس از خرابی یکی ازموتورها و یا هر دو موتورها را دارند. ولی خرابی دو موتور در یک طرف یکی از مثال های بسیار جدی می باشد. از دست دادن تمام قدرت موتورها حتی خیلی جدی تر است، به عنوان مثال فاجعه هوایی Dominicana DC-9 در سال 1970 که آلودگی و ناخالصی سوخت باعث خرابی هر دو موتور و داشتن محل فرود اضطراری شد، بسیار مهم بود.
در سال 1983 در سانحه Gimli Glider پرواز کانادا فرسودگی سوخت در هنگام پرواز کروز، خلبان مجبور به سر دادن هواپیما برای فرود اضطراری گردید و با استقرار خودکار توربین هوا و حفظ فشار لازم هیدرولیک برای کنترل پرواز، خلبان موفق شد با تنها حداقل صدمه به هواپیما و جراحات جزیی مسافران بنشیند.
آخرین شکل خرابی موتور، جدایی فیزیکی موتور از هواپیما می باشد که سال 1979 رخ داده است هنگامی که موتور کامل از پرواز 191 خطوط هوایی آمریکا جدا شد و باعث صدمه به هواپیما و از دست دادن کنترل آن گردید.
فرسودگی فلزی Metal fatigue :
فرسودگی فلز می تواند باعث خرابی موتور یا بدنه هواپیما گردد برای مثال :
1- هشتم ژانویه 1989 فاجعه هوایی Kegworth .
2- حوادث دنباله دارهوایی در سال 1953 و 1954 در Havilland .
3- پرواز 243 خطوط هوایی Aloha در سال 1988 .

لایه لایه شدگی ( تورق) Delamination :
مواد کامپوزیت Composite از لایه از الیاف تعبیه شده در یک شبکه رزین تشکیل شده است. در برخی موارد، به ویژه در تنش های تناوبی، الیاف ممکن است شبکه ماتریسی خود را پاره نمایند و از آن جدا و لایه لایه گردند، لایه هایی از ماده که از یکدیگر جدا شده اند را فرآیند لایه لایه شدگی نامیده می شود و فرم ساختار میکا (طلق) دارند. توسعه خرابی در داخل مواد در ظاهر دیده نمی شود. روش های تشخیص با دستگاه (که اغلب مبتنی بر اولتراسوند ultrasound-based است) برای شناسایی چنین نارسایی مواد استفاده می شود.
مشکلات لایه لایه شدگی هواپیما توسعه یافته و اغلب قبل از وقوع فاجعه کشف کرده اند. قدمت خطر لایه لایه شدگی قبل از کامپوزیت ها نیز وجود داشته است. حتی دردهه 1940 ، Yakovlev Yak-9s تجربه لایه لایه شدگی تخته سه لا plywood خود داشته اند.

واماندگی Stalling :
واماندگی هواپیما (افزایش زاویه حمله طوری که در آن بال ها قادر به تولید نیروی برا lift کافی نباشد)، بسیار خطرناک است و معمولا منجر به سقوط هواپیما می شود مگر اینکه خلبان در حالی که هواپیما درحال از دست دادن ارتفاع است، مانور مناسب را انجام داده و در ارتفاع کافی، سرعت هوایی پرواز را به دست آورد. دستگاه ها به خلبان هشدار می دهند که سرعت هواپیما در حال کاهش و نزدیک به سرعت استال است. این سرویس ها شامل بوق و الارم هشدار دهنده (در حال حاضر تقریبا در همه هواپیما ها به صورت استاندارد وجود دارد)، ارتعاشات مداوم و اخطارهای صوتی می باشد. بیشتر واماندگی هواپیما به دلیل این است که خلبان هواپیما را با سرعت بیش از حد آهسته هدایت می کند. با این حال، استال با سرعت بالا نیز وجود دارد. هنگامی که هواپیما با سرعت بالا به سرعت بیش از حد شیرجه می زند و باعث می شود زاویه حمله جسم ایرودینامیکی ( airfoil ) چنان شدیدمی شود که جریان هوایی را که در بالای بال است شکسته و به جرم آشفته که نابودگر نیروی براlift بال هواپیما است تبدیل می کند.
سوانح قابل توجه هوایی ناشی از استال full stall of the airfoils هواپیما:
1- پرواز 548 هواپیمایی اروپا بریتانیا ، 18ژوئن 1972
2- پرواز 553 هواپیمایی متحده ، 8 دسامبر 1972
3- Aeroflot Flight پرواز 7525 ، 10 ژوئیه 1985
4- پرواز 1285 Arrow Air Flight ، 12 دسامبر 1985
5- پرواز 255 Northwest Airlines ، 16اوت 1987
6- پرواز خطوط هوایی دلتا 1141 ، 13 اوت 1988
7- The Paul Wellstone King Air Charter 25 اکتبر 2002
8- پرواز 3407 Colgan Air ، 12 فوریه 2009
9- پرواز1951 هواپیمایی ترکیه ، 25 فوریه 2009