مقدمه


پنجاه سال از آتش موشك حامل اولين ماهواره ساخت بشر به سوي فضا مي‌گذرد. هم‌اكنون پس از گذشت اين نيم‌قرن كه در طول تاريخ پيدايش بشر بي‌نظير بوده، شركت‌هاي خصوصي گوناگوني در سراسر دنيا مشغول ساختن فضاپيماهاي خود هستند.

رفتن به فضا يكي از آرمان‌هاي بشري بوده است و امروزه دانش بشري اين امكان را براي او فراهم كرده كه به اين آرزوي ديرين خود برسد. گرچه اين آرزو جز براي چندصد نفر دانشمند و فضانورد و تعداد انگشت‌شماري از افراد ثروتمند بلندپرواز محقق نشده است، ولي بي‌شك روزي خواهد رسيد كه سفر به فضا مانند بسياري از فعاليت‌هاي روزانه بشر با زندگي او عجين شود. روزي كه چارلز ليندبرگ، در سال 1927، اولين پرواز هوايي غيرنظامي طولاني را، با هواپيماي تك‌موتوره تك‌سرنشين كوچك خود با طي مسير پاريس تا نيويورك انجام داد، كمتر كسي پيش‌بيني مي‌كرد كه صنعت هوانوردي روزي به اندازه‌اي پيشرفت كند كه به صنعتي غول‌پيكر و چندين ميليارد دلاري در جهان تبديل شود كه تمامي كشورها از مزاياي آن بهره‌مند شوند. بنابراين مي‌توان اميدوار بود روزي برسد كه مسافرت فضايي نيز در سراسر دنيا به همين سادگي انجام پذير شود.
بايد بدانيم مسافرت فضايي نوش‌داروي مناسبي براي همه بيماران جهان مدرن نيست، اما مي‌تواند به بهبود وضعيت سياره زمين كمك كند. زمين محبوب ما رنجور است. مردم بايد بياموزند و فراموش نكنند كه هر آنچه روي مي‌دهد در نزديكي آنهاست و هر آنچه كه انجام مي‌دهند حتي در دورترين نقاط زمين داراي اثر است. بسياري از فضانوردان كه امكان ديدن زمين از فضا را داشته‌اند، اظهار كرده‌اند كه ديدگاه آنان نسبت به جهان پيرامون خود به علت اين تجربه، تغيير كرده است. آنها نسبت به موضوع سياره زمين بسيار بيشتر از منافع ملي حساسيت نشان مي‌دهند. اكنون به تحقيقات فضايي به عنوان ابزاري براي حل مشكلات بشر در زمين نگريسته مي‌شود. بنابراين، هنگامي كه سفر انسان به فضا در زمره فعاليت‌هاي روزانه او قرار گيرد مي‌توان انتظار داشت كه وضعيت سياره زمين در حال بهترشدن است.

فضانورد كيست؟

فضانورد در تلفظ انگليسي [استرونات] و در تلفظ روسي [كاسمونات] خوانده مي‌شود. تعاريف كم و بيش متفاوتي از فضانورد ارائه شده است. در بعضي از اين تعاريف فضانورد كسي است كه طي برنامه پرواز فضايي سرنشين‌دار، براي فرماندهي، خلباني يا ارائه خدمت به عنوان يكي از اعضاي خدمه‌ فضاپيما آموزش ديده است. در روسيه، زماني كسي فضانورد محسوب مي‌شود كه پس از دريافت آموزش‌هاي لازم به فضا سفر كند و بازگردد. اگرچه كلمه فضانورد غالباً به صورت خاص براي حرفه‌اي‌هاي پرواز فضايي به كار مي‌رود اما گاهي به هر كسي كه به فضا سفر كرده باشد اعم از دانشمند، فرد سياسي، خبرنگار يا گردشگر نيز اتلاق مي‌شود.

در خصوص ارتفاع پرواز يا مرز فضا براي فضانورد شدن نيز معيارهاي متفاوتي وجود دارد. در ايالات متحده كسي (اعم از فضانوردان متخصص، نظامي يا تجاري) كه به بالاي 80 كيلومتر (50 مايل) پرواز كرده باشد را فضانورد مي‌گويند. فدراسيون بين‌المللي هوانوردي پرواز به ارتفاع 100 كيلومتري (62 مايلي) را به عنوان ملاك فضانورد شدن قرار داده است.

[align=center][/align]

بر اساس قوانين اين فدراسيون، همچنين، شخصي كه پرواز فضايي را انجام مي‌دهد بايد دوباره با فضاپيما (يا كپسول فضايي) روي زمين فرود آيد يا به عبارتي پرواز فضايي را به طور كامل به اتمام برساند تا فضانورد محسوب شود. طبق اين تعريف پريدن فضانورد با چتر از درون فضاپيما در هنگام فرود (مانند فرود گاكارين) پذيرفته نيست.

با انجام پروازهاي فضايي خصوصي و تجاري در چند سال اخير، سازمان‌هاي فضايي ايالات متحده و روسيه براي متمايز كردن اين فضانوردان از فضانوردان حرفه‌اي كه توسط اين سازمان‌ها تربيت و به فضا فرستاده مي‌شوند، عبارت شركت كننده در پرواز فضايي را به كار مي‌برند.

منبع : دانشنامه فضایی ایران