ما نمی دانیم ماده تاریک چیست، ما نمی دانیم نخستین ستارگان چه هستند. اگر این دو مساله را کنار هم قرار دهیم، وقتی راجع به یکی بیشتر بدانیم، آنوقت می توانیم درباره دیگری نظر دهیم."




یک مدل کامپیوتری از جهان در مراحل اولیه پس از انفجار بزرگ به احتمال تشکیل نخستین ستارگان در رشته های زنجیره ای بسیار بلند اشاره دارد.
نحوه شکل گیری این ساختارها که قطر آنها می توانسته هزاران سال نوری باشد، ناشی از حضور "ماده تاریک" بوده است.

هرچند ظاهرا ماده تاریک تشکیل دهنده بخش اعظم ماده موجود در جهان است اما دانشمندان چیز زیادی درباره اش نمی دانند.

دانشمندان هفته پیش به یک جشنواره علمی که توسط انجمن بریتانیایی پیشبرد علوم در دانشگاه یورک تشکیل شد گفتند که مطالعه آنها می تواند ماهیت واقعی ماده تاریک را آشکار سازد.

لیانگ گائو و تام تیونز از دانشگاه دورهام بریتانیا همچنین یافته های خود را در نشریه "ساینس" گزارش کردند.

منجمان معتقدند که بیش از سه چهارم ماده جهان ممکن است "تاریک" باشد. این ماده نور قابل رؤیت از خود ساطع یا منعکس نمی کند و بنابراین مستقیما قابل مشاهده نیست. اما ماده عادی (شامل گاز و غبار، ستارگان و سیاراتی که در فضا می بینیم) را جذب می کند.

همین کنش و واکنش است که به دانشمندان اجازه می دهد وجود آن را استنباط کنند - حتی وقتی نمی توانند بگویند که چیست.

با این حال تحقیقات تازه ممکن است سرنخ هایی درباره خواص ماده تاریک به دست دهد. مدل های کامپیوتری حاکی از وجود ارتباطی میان آن رشته های زنجیره ای ستارگان اولیه جهان و دمای ماده تاریک میان آنها است.


تام تیونز از "موسسه کیهان شناسی محاسباتی" دورهام به جشنواره علمی یورک گفت: "آنچه برای اولین بار یافتیم این است که ماهیت ماده تاریک برای ماهیت نخستین ستارگان اهمیت حیاتی دارد."

"در ماده تاریک سرد ذرات خیلی کند حرکت می کنند؛ در ماده تاریک گرم ذرات خیلی سریع حرکت می کنند."

"ما دریافتیم که اگر ماده تاریک حاوی این ذرات سریع باشد، در آن صورت نخستین ستارگان در رشته های باریک و خیلی بلند شکل می گرفته اند."

"این رشته ها دارای طولی در حدود یک چهارم راه شیری (یعنی حدود 50 هزار سال نوری) هستند و میزان ماده و گاز موجود در آنها حدود 10 میلیون برابر جرم خورشید است، که سوخت زیادی برای تعداد کثیری ستاره فراهم می کند."

مجموعه غریب

برخی ستارگان تشکیل شده در این رشته ها دارای جرم نسبتا کمی بوده اند که برای دانشمندان جالب است چرا که عمر آنها را بلند می کند و می توانند تا امروز دوام آورده باشند.

دکتر تیونز افزود: "در مقابل آنچه در (شبیه سازی با) ماده تاریک سرد روی می دهد خیلی خیلی متفاوت است."

"اینجا نخستین ستارگان در توده های کوچک ماده تاریک شکل گرفتند، به طوریکه در هر توده ماده تاریک فقط یک ستاره به وجود آمد. و این ستارگان احتمالا همچنین خیلی عظیم هستند."

وی گفت: "چون این ستارگان خیلی عظیم هستند، خیلی سریع می میرند؛ بنابراین چنین ستارگانی را امروز در راه شیری پیدا نمی کنید."

دانشمندان معتقدند که دمای ماده تاریک نشانگر خوبی برای مواد تشکیل دهنده آن است.

تیم محققان امیدوار است منجمانی که آسمان را برای یافتن نشانه های ستارگان خیلی کهن می کاوند جواب برخی سوالات را بیابند.

اگر ماده تاریک گرم باشد، آنوقت برخی از این ستارگان اولیه ممکن است در راه شیری هم یافت شوند.

دکتر تیونز افزود با این حال ردیابی ستارگان عظیم شکل گرفته در ماده تاریک سرد نیازمند تلسکوپ های خیلی قوی است که "بتوانند دورترین نقاط کیهان را رصد کنند."

"
منبع: B B C News